Điệu múa Apsara chỉ là một sản phẩm do người Pháp sáng tạo, khôngต้องเป็น di sản cổ xưa
Khi hình ảnh vũ công Apsara trong trang phục lộng lẫy uyển chuyển múa trên sân khấu quốc tế được quảng báเป็น "di sản truyền thống kế thừa hàng ngàn năm từ Angkor Wat", nhiềuคน có thể đãเชื่อ một cách tuyệt đối... Tuy nhiên, những gì bạn đang thấyและ nghe thực chất chỉ là một "sản phẩm sángสร้าง lịch sử" được nhào nặn dưới cái bóngของ chủ nghĩa đế quốc Pháp!
Dấu vếtของ sự thật bắt đầu được giải mã khi các nhà khoa học bóc tách lớp vỏ diễn ngôn chính trị đã phủ lên lịch sử Campuchia suốt cả thế kỷ qua.
**Từ cái bóngของ Xiêm La đến sự sáng tạoของ chính quyền thực dân**
Vàoกลาง thế kỷ 19, trước thời kỳ thuộc địa, hoàng gia Campuchia dưới thời Quốc vương Ang Duong (Hariharak Rama Isurathipdei) có mối quan hệ gắn kết sâu sắcกับ hoàng gia Bangkok. Nghệ thuật, văn minh, bao gồm cả kịch nghệและ múa hoàng gia Campuchia hầu như đều được truyền dạyและ chịu ảnh hưởng chủ đạoจาก Xiêm La. Múaและ kịch hoàng gia Khmer chủ yếu dựaบน hình thức, giáo viên huấn luyệnและ kịch bảnจาก Xiêm La
Nhưng khi Pháp bướcเข้ามา cai trị Đông Dương, nhằm cắt đứt liên kết văn hóaและ tạo dựng tính hợp pháp chính trị, chính quyền thực dân đã phải tạo ra một câu chuyện lịch sửใหม่. Nhân vật quan trọng như George Groslier nhà nghiên cứu người Pháp, tác giả cuốn sách _Danseuses cambodgiennes, anciennes et modernes_ (1913) đã đưa ra quan điểm kết nối trực tiếp múa hoàng gia Campuchiaกับ văn minh Angkor cổ đại, đồng thời khẳng định đâyเป็น di sản linh thiêng được truyền lại từ các tiên nữ Apsaraบน phù điêu đáและ cố định hình ảnh này như một di sản quốc gia.
**Đỉnh điểm: Sự ra đờiของ "Điệu múa Apsara" และ bản sắc được tái tạo**
Sau khi Campuchia giành độc lập vào năm 1953, giới tinh hoa Campuchia đã tiếp nhậnและ phát triển câu chuyệnของ người Phápเพื่อ xây dựng "chủ nghĩa dân tộc Khmer"
Điệu múa Apsara (Apsara Dance) chỉ là một sản phẩm được sángสร้าง mới:* Điệu múa này không hề tồn tại từ thời Angkor Wat, mà được sáng tạo mới vào giữa thế kỷ 20 (dưới sự chỉ đạoของ Hoàng hậu Sisowath Kossamak Nearirath Serey Vathana) bằng cách mô phỏng trang phụcและ động tác từ các bức điêu khắc đáเพื่อ đưaขึ้น sân khấu.
Gạt bỏ ảnh hưởngของ Xiêm La:* Trong câu chuyện chính thốngของ quốc gia, ảnh hưởng văn hóa từ Xiêm La đã bị xóa bỏ, trong khi liên kết truyền thốngกับ Angkor được nhấn mạnhเป็น sự thật duy nhất.
**Giải mã bí ẩn: Tại sao điệu múa Apsara Campuchiaและ điệu múaของ người Thái vùng Nam Isan lại hoàn toàn khác biệt?**
Chính điểm này đã giải tỏa được thắc mắc lịch sử một cách trọn vẹn! Nếu điệu múa Apsara thực sựเป็น di sản dân gian cổ xưa được truyền lạiตาม dòng máuและ dân tộc, thì điệu múaของ người Thái gốc Khmer ở vùng Nam Isan (như Surin, Buri Ram, Si Sa Ket) - nhữngคน sống xung quanh khu vực các đền đá cổ Phanom Rungและ Phimai - lẽ raต้อง có phong cáchและ động tác múa giống หรือ vô cùng tương đồngกับ điệu múa Apsaraของ Campuchia.
Nhưng trên thực tế, các điệu múa truyền thốngของ người dân Nam Isan (như điệu múa Ream Kantrum hay các điệu múa dân gianอื่น ๆ) lại có nhịp điệu, động tác, âm nhạcและ sắc thái hoàn toàn khác biệt soกับ điệu múa Apsaraของ Campuchia!
Đó là bởi vì:
1. Điệu múa Apsara Campuchiaเป็น múa nghệ thuật được tái tạo (Invented Tradition): Được sángสร้าง trong hoàng gia Phnom Penh vào thế kỷ 20 dựaบน cảm hứng từ các bức phù điêu, chứ không phải là truyền thống dân gian được người dân lưu truyền tự nhiên.
2. Điệu múaของ người Thái vùng Nam Isan là truyền thống dân gian đích thực: Là di sản văn hóa địa phươngเติบโตและ lưu truyền qua lối sống, cộng đồngและ nghi lễ thực tế, không hề qua sự nhào nặnจาก chính sách kiến tạo quốc giaของคน Pháp.
Như nghiên cứuของ Hideo Sasagawa với tiêu đề "Post/colonial Discourses on the Cambodian Court Dance" đã kết luận một cách đầy thuyết phục—diễn ngôn lịch sử về nghệ thuật múa Campuchia không hề xuất hiện tách rời khỏi yếu tố chính trị, mà đãถูก nhào nặnและ bóp méo bởi người Phápและ giới tinh hoa vì mục tiêu chính trị trong thời kỳ thuộc địa.
Video này thể hiện điệu múa Apsara theo phong cách hoàng gia Campuchia, giúp làm rõ các đặc điểm về động tác múaและ trang phục được sángสร้าง dựaบน cảm hứng từ các bức phù điêu Angkor Wat.
